1

Robert Gabor alias Tremolo

/ tremolo / sch [katalog] [katalog] / Artykuly [katalog] / Efekty [katalog] / Reverby echa i pog這sy [doc]

Widok ikon Widok miniatur Do artykulu

Kategoria /Artykuly/Efekty

← Linki do innych stron [doc] | [katalog] →

Reverby, echa i pog這sy [doc]

EFEKTY PRZESTRZENNE

 

Efekty przestrzenne to wszelkiego rodzaju efekty gitarowe i nie tylko, kt鏎ych przeznaczeniem jest wt這czenie w d德i瘯 gitary, gitary basowej lub innego instrumentu wra瞠nia przestrzeni. Wra瞠nia tego typu, 瞠 gitara, nie jest pod陰czona prosto do wzmacniacza, ale, 瞠 znajduje si ona na koncercie, gdzie w du瞠j nieograniczonej przestrzeni. Gdzie w w御kim d逝gim pomieszczeniu, holu, przej軼iu dla pieszych. Ucho ludzkie lubi d德i瘯i, kt鏎e s bogate w przesuni璚ia fazowe i czasowe, bogate w harmoniczne. ζtwiej jest te nam gra przy u篡ciu sprz皻u, kt鏎y wydo逝je d德i瘯i odpowiednio wyd逝穎ne, trwaj帷e przez jaki czas. To oczywi軼ie potrafi zrobi wszelkiego typu gitary z bardzo wysokiej p馧ki, i piece gitarowe o kt鏎ych marzymy wystawione w dobrym pomieszczeniu ods逝chowym, odpowiednio wyposa穎nym w pewnego rodzaju rozpraszacze, odbijacze i poch豉niacze d德i瘯u. Jednak, co maj poradzi Ci, kt鏎ych ogarnia szale雟two grania na gitarze chcieliby uzyska ciekawe brzmienia przy u篡ciu prostej taniej gitary na tanim wzmacniaczu.

 

Efekty te pojawiaj si w bloku gitarowym pocz患szy ju od samej gitary, a sko鎍zywszy na akustyce samego pomieszczenia ods逝chowego, kt鏎a pot璕uj efekty elektryczne, kt鏎e wpinamy do gitary.

 

Sygna bez efektu

 

Przy pisaniu artyku逝 pos逝穎no si standardow gitar fenderopodobn wyposa穎na w przetwornik JB Model Trembucker. Jako efekt闚 wykorzystano sprz皻 firmy ZOOM, jak i softwarowe efekty Gverb, echo, delay z darmowego oprogramowania do obr鏏ki d德ieku audacity. Zbada貫m oryginalny sygna z gitary, po czym dla por闚nania wstawi貫m przebiegi po przej軼iu przez efekty. Mimo, i zasada dzia豉nia efekt闚 gitarowych przestrzennych bazuje na powtarzaniu sygna堯w, niekt鏎e przebiegi pokazuj, ze zachodz te inne bardzo ciekawe zjawiska, bardziej przypominaj帷e efekty modulacyjne, czy tez efekty wp造waj帷e na dynamik i narastanie sygna逝 o kt鏎ych b璠zie w kolejnym odcinku akademii.

 

_x0000_i1033 Rys 1. sygna nieprzetworzony

 

Charakterystyczn cech sygna逝 czystego z gitary jest nag造 pik d德i瘯owy i potem przytrzymanie sygna逝 przez bezw豉dno嗆 strun i brzmienie` drewna tworz帷e sustain.

 

Linia op騧niaj帷a - DELAY

Delay czyli op騧nienie, jest to efekt elektroakustyczny, kt鏎y dubluje sygna i przesuwa go w czasie o pewn sta陰 odleg這嗆. W odr騜nieniu od efektu dubling czy flanger efekt posiada du穎 wi瘯sz odleg這嗆 w czasie mi璠zy sygna貫m oryginalnym a sygna貫m b璠帷ym kopi.

 

_x0000_i1034

Rys 2. prosty podw鎩ny delay - zaznaczono przesuni璚ie czasowe

 

Powy窺zy wykres przedstawia zale積o嗆 wychylenia g這郾ika w piecu gitarowym z po這瞠nia r闚nowagi badanej w czasie; pierwszy sygna z lewej to sygna oryginalny drugi - to sygna przetworzony, powstaj帷y w efekcie po 1 sekundzie. Jak wida ka盥a cz御tka sygna逝 zosta豉 przesuni皻a w czasie 陰cznie z drobnymi niuansami d德i瘯owymi. Jest to tak zwany DELAY z mieszaniem z sygna貫m oryginalnym w stosunku 1:1. Sygna造, je郵i chodzi o wysoko嗆 s takie same.

 

DELAY BEZ MIESZANIA Z SYGNAΒM ORYGINALNYM

Efekt dzia豉 podobnie jak powy窺zy, tyle, 瞠 po prostu op騧nia.

 

Istnieje wiele technik budowania takich efekt闚: pocz患szy od techniki analogowej, gdzie sygna op騧nia si w czasie na elementach elektrycznych takich jak cewki, rezystory i kondensatory a po cyfrow gdzie s przetworniki pami耩 i jaki licznik kt鏎y generuje sygna po pewnym czasie.

 

_x0000_i1036

Rys 4. Delay analogowy z t逝mieniem i mieszaniem z przesterowanym sygna貫m oryginalnym

ECHO

Echo - Za echo uznaje si g這s, kt鏎y dotrze do obserwatora z op騧nieniem co najmniej 1/10 s po d德i瘯u docieraj帷ym bezpo鈔ednio. Taki czas umo磧iwia cz這wiekowi rozpoznanie obu d德i瘯闚. Przy temperaturze oko這 20 蚓 pod ci郾ieniem jednej atmosfery odpowiada to sytuacji, gdy odbijaj帷a przeszkoda jest oddalona o minimum 16,2 m. Je瞠li czas mi璠zy docieraj帷ymi d德i瘯ami jest mniejszy ni 1/10 s, to zjawisko to nazywamy pog這sem.

 

Echo pojedyncze (delay) - jest to urz康zenie, kt鏎e sygna raz przesuni皻y w czasie, op騧niony lub te ewentualnie nieco przyciszony podaje na wyj軼ie uk豉du.

 

Echo wielokrotne - jest to urz康zenie, kt鏎e sygna z wyj軼ia urz康zenie przekazuje na wej軼ie z przesuni璚iem czasowym op騧nieniem i st逝mieniem. Je郵i echo wielokrotne nie posiada t逝mienia, w闚czas sygna b璠zie gral w k馧ko i powstanie efekt typu Loop

Efekty ta鄉owe - ta鄉owe linie op騧niaj帷e: `Banecho`

Nie od razu ka盥y gitarzysta gra na super sprz璚ie, przyk豉dem takiego kombinatora, kt鏎y ze zwyk造ch rzeczy robi rzeczy niezwyk貫 by Ritchie Blackmoore gitarzysta Deep Purple, o kt鏎ym ju kilka razy wspomina貫m. Jako m這dy gitarzysta u篡wal bardzo ma貫go g這郾ika, by uzyska brzmienie przesterowane, nast瘼nie gdy to by這 ma這 zacz掖 si interesowac swoim magnetofonem szpulowym.

 

_x0000_i1037Rys 5.

 

Taki magnetofon to urz康zenie odtwarzaj帷e wcze郾iej nagrany d德i瘯, znajduj si w nim wej軼ia i wyj軼ia oraz wzmacniacz wyposa穎ny czasami w g這郾ik, wyj軼ia s逝chawkowe, stabilizatory, odszumiacze, liczniki obrot闚, wska幡iki wysterowania, przesterowania, g這wice nagrywaj帷e, odtwarzaj帷e i kasuj帷a. Medium, kt鏎ym jest ta鄉a magnetyczna zapisuje w spos鏏 analogowy d德i瘯, kt鏎y przemieszcza si jak po nitce do k喚bka od jednej szpuli do drugiej dok豉dnie tak jak wewn徠rz walkmana. Tyle, 瞠 wszystko znajduje si na zewn徠rz na obudowie magnetofonu nie za w kasecie.

 

Przer鏏ka magnetofonu

 

Wyobra幟y sobie sytuacj, zamiast radia, gramofonu, mikrofonu drugiego magnetofonu czy innej rzeczy, kt鏎 zwykle si pod陰cza這 do takiego urz康zenia; pod陰czymy gitar, b璠ziemy mogli j po prostu nagrywa. A teraz przer鏏my nieco magnetofon: ta鄉a z jednej szpuli na drug przechodzi w k馧ko z powrotem do g這wicy oraz 瞠 magnetofon jednocze郾ie i nagrywa i odtwarza. Wystarczy tylko wzi望 k御ek ta鄉y i nawin望 w k馧ko dooko豉 dw鏂h szpul i przeci庵n望 tak jak to si zwykle robi. Ta鄉 oczywi軼ie nale篡 wklei by mog豉 w spos鏏 wytrzyma造 kr璚i si dooko豉 swojej nowej drogi. Oka瞠 si, 瞠 wewn徠rz urz康zenia powstanie op騧nienie czasowe dzia豉j帷e podobnie jak echo - wynika to bezpo鈔ednio z konstrukcji takiego magnetofonu. Jest to oczywi軼ie opis w uproszczeniu, ale w ten mniej wi璚ej spos鏏 dokonywano prostej analogowej imitacji pog這su i uzyskiwano przy tym bardzo ciekawy efekt. By造 to czasy do嗆 odleg貫, ale i dzisiaj ludzie buduj takie efekty na przyk豉d przy u篡ciu przedstawionego tutaj polskiego magnetofonu ZK. Co wi璚ej takie efekty znajduj si w swojej cyfrowej formie, ju jako pe軟y modu zintegrowany w procesor gitarowy.

 

 

_x0000_i1038

Rys 6a. Zasada dzia豉nia ta鄉owego echo raz powtarzaj帷ego, bez p皻li ta鄉owej.

_x0000_i1026

Rys 6b. Zasada dzia豉nia ta鄉owego echo raz powtarzaj帷ego, z p皻l ta鄉ow.

 

_x0000_i1027

Rys. 6c Echo 5-krotnie powtarzaj帷e z p皻l ta鄉ow

 

W zale積o軼i od efektu wewn徠rz znajdowa這 si kilka g這wic odtwarzaj帷ych, co r騜ni這 efekt od normalnego magnetofonu. Rozsuni璚ie g這wic powtarzaj帷ych tzw. replay head odpowiada這 op騧nieniu miedzy poszczeg鏊nymi powrotami` d德i瘯u. Ilo嗆 tych g這wic to liczba odbi i powt鏎ze sygna逝.

 

Oryginalne urz康zenia tego typu by造 bardzo popularne, jednak瞠, ta鄉a cz瘰to si zrywa豉, wiadomo te, 瞠 medium analogowe, jakim jest ta鄉a 瞠lazowa lub chromowa zu篡wa豉 si, rozci庵a豉 si, sam materia magnetyczny szumia. Wi璚 tego typu urz康zenia zosta造 wyparte przez urz康zenia spr篹ynowe.

 

_x0000_i1028

Rys 7. Przebieg czasowy raz powtarzaj帷ego echa ta鄉owego z t逝mieniem.

 

Banecho czyli ta鄉owe echo imitowa這 prawdziwe echo jakie mog這 si nam pojawi w pomieszczeniach o do嗆 sporych rozmiarach. Pr璠ko軼i ta鄉y sz這 regulowa odbicia pr璠ko軼i powrot闚 itp. Takie efekty mo積a tez robi w spos鏏 cyfrowy lub analogowy po prostu zep皻laj帷 kolejne powt鏎zenia d德i瘯u i sprawiaj帷, 瞠 echo zanika. Jak wida d德i瘯 po powt鏎zeniu i st逝mieniu jest nieco inny ni d德i瘯 oryginalny. Jest bardziej g豉dki i p造nny. Jego kraw璠zie narastania nie s ju takie mocne jak w przypadku sygna逝 oryginalnego.

 

Wielokrotne echo:

 

Wielokrotne echo: powstaje, gdy sygna kilka razy si powtarza jednocze郾ie zmniejszaj帷 swoja amplitud a do zera. Jest to efekt imituj帷y naturalne t逝mienie d德i瘯u wielokrotnie odbijaj帷ego si od 軼ian pomieszczenia. Powietrze jest naturalnym t逝mikiem drga.

 

Echo zosta這 wygenerowane cyfrowo na bazie przesterowanego sygna逝. Jak wida pocz徠ki narastania s dalej ostre w przeciwie雟twie do echa ta鄉owego.

_x0000_i1029

Rys 8.

Pog這sy - reverby

Pog這s to efekt akustyczny jaki powstaje, gdy czas miedzy powtarzaj帷ymi si d德i瘯ami po odbiciu od 軼ian jest mniejszy ni 1/10sek.

EFEKTY SPR坒YNOWE - Spring reverb - pog這s spr篹ynowy

 

Jest to urz康zenie bazuj帷e na dw鏂h wzmacniaczach pomi璠zy kt鏎e wstawia si spr篹yny, na kt鏎e oddzia逝je si w spos鏏 elektromagnetyczny przez cewki.

Spr篹yna dzia豉 w ten spos鏏, 瞠 raz ruszona drga w spos鏏 powtarzalny tak d逝go a drgania zostan os豉bione do 0 przez op鏎 powietrza dzia豉j帷y na ni, i przez tarcie w materiale i inne si造 rozpraszaj帷e, kt鏎e interesuj bardziej fizyk闚 ni muzyk闚.

Teraz wypada這by przypomnie jeszcze jedno urz康zenie: transformator, jest to kawa貫k blachy magnetycznie mi瘯kiej, czyli przyci庵aj帷ej magnesy, i cewki, w kt鏎ych znajduje si pr康, ale przy tym samej si nie magnesuj帷ej. Z jednej strony na blach dowijamy drutu stanowi帷ego cewk i z drugiej robimy to samo. Blacha ta ma cudowne` w豉軼iwo軼i przenosi energi elektryczn z jednej cewki do drugiej, przy czym nie ma w og鏊e nie ma przej軼ia elektrycznego miedzy jedn a druga stron. Tyle powt鏎ki z fizyki.

A teraz po陰czmy do kupy oba urz康zenia: spr篹yn z transformatorem. Z jednej strony spr篹yny dajmy jedn cewk z drugiej drug. W dodatku dajmy jeszcze jedn spr篹yn do pog這su. Spr篹yna jest jakby rdzeniem transformatora w spos鏏 mechaniczny b璠zie drga豉 w otoczeniu cewek, w zale積o軼i od materia逝 spr篹yny i jej napi璚ia b璠ziemy mieli r騜ne op騧nienia i t逝mienie kolejnych drga. Je郵i jedna cewka da nam d德i瘯 gitary odpowiednio wzmocniony przez wzmacniacz usytuowany na schemacie poni窺zym po lewej to z drugiej strony spr篹yny b璠ziemy mieli d德i瘯 bogaty w op騧nienia, imituj帷y pog這s. Ten d德i瘯 si jeszcze wzmacnia i przekazuje ju dalej.

 

_x0000_s1029

Rys 10. Przebieg z pog這su spr篹ynowego z analogowym jednokrotnym delayem.

 

Jak wyda sygna r騜ni si od przedstawionego na pocz徠ku artyku逝 sygna逝 oryginalnego. Sygna nie maleje jednostajnie, lecz pojawiaj si na nim pewnego rodzaju zmiany dynamiki przez dodawanie sygna逝 oryginalnego w odst瘼ach mniejszych ni 1/10s. Po czym pojawia si drugi sygna z delaya po op騧nieniu 4-5 razy wi瘯szym i nast瘼uje dalsza transformacja pomi璠zy delayem a reverbem.

Efekty imituj帷e pomieszczenia

 

Przedstawione powy瞠j urz康zenia by造 urz康zeniami typu pog這su od p豉skich 軼ian, powt鏎zenia d德i瘯u. Istniej urz康zenia bardziej rozbudowane i potrafi帷e generowa du穎 bardziej skomplikowane brzmienia bazuj帷 na kombinacjach kilkunastu prostych. Imituj帷e nawet twardo嗆 powierzchni 軼ian w danym, kt鏎ego brzmienie chcieliby鄉y uzyska.

 

_x0000_i1031

Rys 12.

 

Efekt ten ca趾owicie zmienia barw gitary w czasie. Jak wida pik d德i瘯u rozmywa si, a d德i瘯 wyd逝瘸 czasowo o kilka - kilkana軼ie razy. Mo積a w豉軼iwie gra ju na innej strunie, innym progu, a poprzedni ton dalej wybrzmiewa w tle.

 

Najcz窷ciej spotykanymi nazwami urz康ze imituj帷ych pomieszczenia s:

 

Cathedral

 

Jak sama nazwa wskazuj d德i瘯 po przetworzeniu sprawia wrazenie, 瞠 jeste鄉y na wlasnym koncercie gitarowym wewn徠rz du瞠go ko軼io豉. Efekt tego typu daje mo磧iwo嗆 wyregulowania wielko軼i pomieszczenia, pasma odci璚ia bas闚, tak zwanego pierwotnego op騧nienia, przytrzymania d德i瘯u,

 

Inne efekty imituj inne pomieszczenia np. Plate, Stadium, Room, Concert, Studio,

STEREO

 

Stereofonia jest technik utrwalania i odtwarzania d德i瘯u, umo磧iwiaj帷 s逝chaczowi odczucie "przestrzenno軼i" d德i瘯u - to jest doznania wra瞠nia, 瞠 d德i瘯 nie pochodzi bezpo鈔ednio z g這郾ik闚. Efekt taki uzyskuje si przesy豉j帷 d德i瘯 w dw鏂h kana豉ch - lewym i prawym, w kt鏎ych przesy豉ne s sygna造 r騜ni帷e si mi璠zy sob, wynikaj帷e z odpowiedniego ustawienia mikrofon闚 w miejscu nagrania.

W niekt鏎ych zastosowaniach zastosowana jest tak zwana stereofonia sztucznej g這wy, mikrofony znajduj si w idealnie wyprofilowanych kana豉ch usznych manekina, aby w pe軟i odda klimat wszystkich naturalnych odbi, ech i dr鏬 akustycznych.

Je瞠li nie posiadamy studia nagra to mo瞠my raczej sobie o czym takim pomarzy. Na szcz窷cie istnieje wiele imitacji tego efektu, kt鏎e cz窷ciowo ratuj spraw.

PSEUDOSTEREO

 

Pseudostereofonia w wyniku zdublowania przystawek w gitarach

 

Niekt鏎e gitary, aby imitowa przestrzenno嗆 wyposa穎ne s w parowane przystawki, tak, 瞠 na ka盥 przypada osobny uk豉d korekcji i osobne wyj軼ia, kt鏎e mo積a wpina do dw鏂h wzmacniaczy lub jednego stereofonicznego. Przyk豉dem takich gitar s gitary Rickenbacker.

 

Pseudostereofonia analogowa

 

Pierwsze imitatory stereofonii by造 to w豉軼iwie dwa filtry, na jeden kana trafia sygna bardziej basowy na drugi bardziej sopranowy. P騧niej zacz皻o kombinowa efektami typu phaser i korygowano faz sygna逝 w r騜ny spos鏏 dla obu kana堯w. Dawa這 to pewne zdelokalizowane wra瞠nie przestrzeni. Robiono te proste sztuczki z delikatnym delayem jednego z kana堯w o kilka milisekund. Cz瘰to gitarzy軼i pos逝giwali si szybkim przeskakiwaniem d德i瘯u gitary, pomi璠zy dwoma zespo豉mi nag這郾ie na scenie, np. Yngwie Malmsteen na ostatnim koncercie w Katowicach. Czyli reguluj帷 tak zwany balans.

 

Poszerzanie bazy stereo - Virtualizery

 

Efekty tego typu wy豉puj r騜nice mi璠zy d德i瘯iem lewego i prawego kana逝, nast瘼nie dokonuj zmiany fazy, delikatnych op騧nie, wybrzmienia, , uwydatnienia d德i瘯u

 

PING PONG jako efekt stereofoniczny

 

Efekt gitarowy polegaj帷y na kombinacji dw鏂h Delay闚 dla kana逝 lewego i prawego w systemie stereofonicznym lub monofonicznym z delikatn przer鏏ka sygna逝 podczas rozdzielania. Sprz篹enie zwrotne nie jak w klasycznym echu kierowane jest na ten sam kana, a trafia do kanalu przeciwnego, zatem d德i瘯 odbija si miedzy kana豉mi jak pi貫czka ping-pongowa na stole do tej gry.

 

Zamiast jednej gitary stereofonicznej lub efektu stereofonicznego do takiego efektu mo積a wpi望 dwie gitary i bardzo 豉dnie zap皻li d德i瘯.

 

_x0000_i1032

Rys 13.

 

Efekty wi璚ej kana這we

 

Obecnie bardzo popularnym sprz皻em, kt鏎y znajduje si w prawie ka盥ym nowoczesnym domu jest sprz皻 kina domowego bazuje on na prostych wzmacniaczach i dekoderze wielokana這wym. Ma on imitowa po這瞠nie d德i瘯u w tr鎩wymiarowej przestrzeni za pomoc kombinacji wielu g這郾ik闚 nagrywanych przy pomocy wielu mikrofon闚. Istniej specjalne zaprogramowane uk豉dy generuj帷e efekty dookolne czyli np. wirowania d德i瘯u dooko豉 s逝chacza wraz z odpowiednio zlokalizowanym echem op騧nianiem i przesuwaniem fazy sygna逝. Taki efekt mo積a wypr鏏owa na standardowym kinie domowym DSP z automatycznie zaprogramowanymi przetwornikami sygna逝 stereo do sygna逝 5.1 (5 satelit + 1 subwoofer). Taki ciekawy efekt mo積a spr篹yc z najcz窷ciej cydrowymi efektami stereofonicznymi, posiadaj帷ym wyj軼ia stereofoniczne lub s逝chawkowe lub tez z analogowymi np. stereo chorus.

 

Robert Gabor
Facebook Twitter Email More..

Skomentuj stron


kod: heavy3

Komentarze i pytania

0 komentarzy dla tego widoku

Gitara | Wzmacniacz |Przedwzmacniacz | Gitara basowa | Pickup | Lutnik | Glosniki