Gitara:Głośniki do gitar basowych [doc] - Glosniki - elektronika i schematy- eseje - | tremolo.pl

Robert Gabor alias Tremolo

Start / sch [katalog] / Artykuly [katalog] / Glosniki [katalog] / Głośniki do gitar basowych [doc]

Widok ikon Widok miniatur Do artykulu

Kategoria /Artykuly/Glosniki

← Barytonowa i 8 strunowa paczka gitarowa z grubym dołem [doc] | Głośniki monitory odsłuchowe [doc] →

Głośniki do gitar basowych [doc]

Zaoenia
4 gosniki 12" czy 1 gonik 15"
Driver wysokopasmowy
Zwrotnica gonikowa
Bass reflex czy obudowa zamknita.
Parametry Thielle'a-Small'a
Rzeczywisto? contra symulacja: ZACHOWANIE W OBUDOWIE ZAMKNITEJ
Rzeczywisto? contra symulacja: ZACHOWANIE W OBUDOWIE WENTYLOWANEJ
Strojenie otworu BR INSTRUKCJA: posugiwania sie programem symulacyjnym WinISD.

Jak robi pak basow

Gitara basowa wymaga do szerokiego pasma czestotliwosci, wydawao by si co po niektrym starczy pasmo 50Hz... 200-500 Herzw nic bardziej mylnego, gitara basowa to nie tylko basy, rodem z subwooferw. To prcz perkusji element zespou rytmicznego (wraz z perkusj) i tak jak ona wymaga do szerokiego spektrum dwikw. Chodzi generalnie o uwypuklenie brzmienia, wikszy rozdzia dwiekw od siebie, rozszerzenie warstwy brzmieniowej, przy graniu Swapem, Klangiem, solwkami wtopionymi w utwory.

Wydawac by si mogo, e paki basowe to to samo co Subwoofery kina domowego, due rednice gosnikw do tego otwory Bass Reflex. Nic bardziej mylnego. Podobnie jak w artykule o gosnikach gitarowych i goniki gitar basowych to przetworniki z twardym zawieszeniem (czyli nie zobaczymy tu pianki czy gumy), niekoniecznie o wielkim skoku. Wane dla przyszego zespou powinno by postawienie na warunkowo dobrym sprzcie. Chodzi generalnie o gosniki o sporej skutecznosci, a przy tym i ciekawym zejciu w okolice 50Hz. Gonik basowy nierzadko trzeba umacnia w charakterystyce poprzez dodatkowy gonik wysokotonowy lub Driver, zwykle jest to gosnik estradowy wysokotonowy tubowy rozszerzajacy pasmo gitary do jakich 12-14 kHz. W tym przypadku dwik grnych rejestrw powinien by bardziej smuky - nieco mniej ostre brzmienie jak w przypadku przesterw do gitary elektrycznej, gdzie gonik gitarowy dodatkowo wzmacnia odksztacenie dwiku.

Goniki gitar basowych mona generalnie adowa w skrzynie na zasadach podobnych jak gosniki paczek estradowych. Obudowy jakie wchodz w gre to obudowa zamknita i obudowa wentylowana Bass-Refleksem. Bardzo rzadko stosuje si paki otwarte.

Pytanie: 4 gosniki 12" czy 1 gonik 15"

Goniki basowe porzadnych firm na przykad Eminencw maj do spore skutecznosci. Cztery gosniki to wicej pracy przy budowaniu otworw, wysza cena (przewanie), ale za to wysza skutecznos niz jednego gosnika 15" podobnej klasy. jedynie ilo wylicze jest podobna. Moe si okaza, e nawet jeden gosnik 12" bedzie gra lepiej ni paczka na pietnastce. jest w sprzeday gosnik 10" znakomicie nadajcy si do naganiania basu, czy w sobie szerokie pasmo i du skutecnzos, z do ciekawym brzmieniem.

Driver wysokopasmowy

Duy gonik 15-calowy to z zaoenia gorsze pasmo rednio-wysokie, ktore w wielu przypadkach bedzie trzeba uzupeni wysokotonowym driverem. oczywicie przy tanich gitarach nie ma co inwestowa w nie wiadomo jakie drivery, nie wiadomo nawet czy tania przystawka poradzi sobie z wasciw artykulacj najwyszych tonw. Wane te czy my potrzebujemy w ogle driver'a

Idea dodatkowych wysokotonowych gonikw wzia si z tego, e gosnik szerokopasmowy-estradowy potrafi doj z pasmem w okolice 8-9kHz i bedzie on obciony na najglbszym pamie spor iloci mocy std ulec moe zepsuciu jako wysokich tonw przy graniu sam membran, dlatego buduje si kolumny mieszane w oparciu o goniki wysokotonowe tubowe lub kopukowe o do duej skutecznosci. Kopuka czy tubka z mojego dowiadczenia gra lepiej ni gonik dynamiczny membranowy w tym samym pamie - gdy jest bardziej punktowy, mniej obciony harmonicznymi niszych tonw.

Driverw na rynku jest duo - mozna oczywicie kupowa Eminency, Celestiony estradowe z serii PA (Profesional Audio) lub desygnowane do gitar. Jednak cakiem dobrze sprawuj si w tym fachu gosniki polskiego producenta: Tonsila, w zasadzie ju chyba tylko leaki magazynowe i jakie reedycj mona dosta. Jeli nawet to bdzie sie wydawao drogim rozwizaniem, mona pokombinowa z tubkami firmy STX.. Omijajc szerokim ukiem goniki piezoelektryczne.

Zwrotnica: Zwrotka

Wan spraw jest zwrotnica, powstrzymuje ona generacje czestotliwoci szkodliwych dla gonika wysokotonowego, obcinajc je w jego obwodzie. Aby dowiedziec si w ktrym miejscu najlepiej da cicie wystarczy obejrze charakterystyke zastosowanego gonika basowego i dane nadane przez producenta wysokotonowca, jesli ich nie bedziemy mie, od biedy starczy nam wiedza o samym basowcu. Chodzi o koniec charakterystyki przenoszenia gonika basowego. Bada si w ktrym miejscu na charakterystyce basowca istnieje spadek skutecznosci od skutecznosci redniej.Gdy ju ta wiedze sprawdzimy na wykresie, wystarczy podstawi do odpowiednich wzorw na zwrotnice.

Zwrotnica to urzdzenie elektrotechniczne, ktrego zadaniem jest tumienie pewnych czstotliwosci, na skutek zmiany impedancji w funkcji czestotliwoci dla takich elementw elektrycznych jak cewka czy kondensator.

Ograniczymy si do przypadku, w ktrym ci bedziemy tylko jeden gonik za pomoc zwrotnicy,

Najprostsza zwrotnica, nazwijmy j wysokotonow, grnoprzepustow lub dolnozaporow jest pojedyczy kondensator wpity w szereg z gonikiem. Jest to tak zwany filtr 1-ego rzedu (od iloci elementw). Czstotliwo charakterystyczna dla niej to moment, w ktrym reaktancja kondensatora (opr dla prdu zmiennego), dla danej czestotliwosci zrwna si z impedancj gonika. Jeli bedizemy mieli kilka gosnikw poaczonych w szereg czy rwnolegle bedzie trzeba zastosowa wzory na impedancje zastpcz.

[1]

Gdzie f - czestotliwo, C- pojemnos, Z - impedancja gonika wysokotonowego lub impedancja zastepcza zespou gonikw polaczonych szeregowo, rwnolegle lub inaczej.

Powysze wyliczenia s w jednostkach pojemnoci, wystarczy, e przemnoymy je przez 1000000 i otrzymamy pojemnos w jednostkach praktycznych - mikroforadach. Teraz wystarczy zaopatrzy sie w najbliszy wartoci obliczonej kondensator dobrej jakosci - chodzi tu o kondensatory o dielektryku staym na napiecie 250 Volt lub wysze.

Jest jedna uwaga - naley stosowa goniki wysokotonowe o impedancji rwnej lub wiekszej od gonikw basowych. Oraz podobnej skutecznosi.

Poszukajcie na stronie eminence.com charakterystyki Eminence Beta 12. Wecie sobie PDF i... Oto charakterystyka gosnika nadajcego si do gitary basowej Eminence Beta 12. Jak wida z tamtejszego grafu charakterystyka jest poszarpana. Jednake taka nieliniowo dobrze zazwyczaj wpywa na jako dwiku z gonika.

Przyjmijmy e rednia skuteczno wynosi 98dB dla jednego gonika Pasmo wyranie si koczy w okolicach 5 kHz. Dobrze byoby wic posiadajc wiedze z zakresu budowy zwrotnic wstawi w tych okolicach "cicie". Zazmy e nasz gosnik wysokotonowy ma 101dB przy jednym wacie i impedancje 8 Om

Opisaem tutaj zwrotnice pierwszego rzdu dla prostoty, wiedze na ten temat mozna otrzyma na wikszoci stron internetowych dotyczcych DIY Audio. Mona tez skorzysta z programu:

AUDUA SPEAKER WORKSHOP

Po podstawieniu do wzoru powyszego wartoci 5000 Hz, impedancji 8 Om otrzymujemy pojemno:

Okoo 4 mikrofarady. Najblisz wartoci z szeregu dostpnych w Polsce sa kondensatory 4,7 uF. Moliwe jest te aczenie szeregowe lub rwnolegle tyche elementw. Na przykad poczenie 4 kondensatorw 1uF rwnolegle da nam jeden kondensator 4 uF. (jest dokdnie na odwrt jak w przypadku lczenia impedancji).

Schemat takiego rozwizania - zwrotnica z jednym kondensatorem oraz tumikiem na rezystorze poniej. Pamitajmy, ze opornik dodaje si we wzorze do impedancji gonika wysokotonowego.

schemat zwrotnicy 1-ego rzdu z tumikiem do gonika gitary basowej

Bass reflex czy obudowa zamknita.

Ju od dawien dawna gosniki skategoryzowano, w XX wieku Thielle i Small podali zasady kategoryzowania gonikw podug parametrw, od ich nazwisk te parametry nazywaj si parametrami T-S. Nie jest to zbyt nowoczesne podejcie, gdy sa inne metody symulacji, ale jaki jakosciowy osd na przykdzie tych parametrw mona wyrazi.

Mozna oczywicie poda jak te parametry przy odpowiedniej obudowie BR, lub zamknitej wpywaj na charakterystyke gosnika w funkcji czstotliwosci, ale to wszystko oblicz za nas programy symulacyjne na przykad WINISD ze strony

https://www.linearteam.dk

Obudowa zamknita to szczelnie osaniajca gonik skrzynia, moliwie najbardziej szczelna jak si da na przykad z MDF, sklejki, dykty ITP, o odpowiedniej wielkoci i masie (im wiksza moc i waga gonika tym masa wiksza).

Obudowa BR, wentylowana, to obudowa jak wyej, z tym e zazwyczaj z przodu albo z tyu znajduj sie otwory rezonansowe, przy krtkich dugocach s to zwyke dziury w obudowie, przy duszych - odpowiednio rury lub przewody o innym przekroju - kwadrat, trjkt.

Parametry Thielle*a-Small*a

V AS - objto ekwiwalentna w litrach lub decymetrach szeciennych. Jest to objto zastpcza obliczana na podstawie podatnoci zawieszenia i powierzchni membrany, czym te obie wartoci s wiksze tym VAS jest wiksze.

Q ms - dobro mechaniczna, czyli tarcie wystpujce na grnym zawieszeniu oraz resorze.

Q es - dobro elektryczna

Q ts - dobro cakowita okrelana wzorem: Qts=(Qms*Qes)/(Qms+Qes). Na podstawie tego parametru w poczeniu z Fs i VAS moemy okreli charakterystyk gonika w zakresie niskich czstotliwoci. Do obliczenia obudowy naley obliczy Qts zastpcze: Qts(zastpcze)=Qts*(Re+Rs)/Re ( Re - rezystancja cewki gonikowej, Rs - rezystancja cewki wczonej szeregowo z gonikiem). Obliczenie tego parametru pozwala na wybr obudowy najodpowiedniejszej dla danego typu gonika Qts - jest podane w katalogu.

F S - czstotliwoc rezonansowa gonika

dia, d - Diameter - czyli rednica mierzona w rny sposb. Najwazniejsza w obliczeniach jest rednica liczona od polowy zawieszenia. Ale w celach konstrukcyjnych mona podac rednice pomiedzy wkrtami albo zewntrzn rednice gosnika.

Sd - powierzchnia membrany ktra promieniuje dwiku (powierzchnia membrany + powierzchnia poowy zawieszenia) podawana zazwyczaj w centymetrach kwadratowych

Efektywnos - jest to miara cinienia akustycznego w pewnej odlegloci od gosnika przy pomocy sygnau napiciowego lub mocy.

Standardowo podaje si dwa typy efektywoci: mocow gdzie sprawdza sie natenie cinienia akustycznego w odlegosci metra przy uyciu mocy 1Wata oraz napieciow, zwan te czuoci gosnika

EBP = Fs/Q es - parametr okrelajcy czy dany gosnik nadaje si do obudowy z bass refleksem czy zamknietej.

a) Jeli EBP jest may, mniejszy od 50, wwczas moemy zastosowa obudowe zamknit, gonik, w takiej obudowie dobrze bdzie przenosi najnisze czstotliwoci za to w obudowie zamknietej mog pojawi si zamulenia i neiciekawe brzmienie.

b) Jesli jest wikszy od 50 wwczas gonik bedzie mia upoledzone pasmo najniszych czestotliwoci w obudowie zamknietej, charakterystyka bdzie pasko opada ale przy stosunkowo wysokich czstotliwociach okoo 100Hz. Czasami warto zrezygnowac z zejscia kosztem niskich opnie czasowych.

Nie zapominajmy o opnieniach czasowych, jakie s wewntrz kolumn gonikowych. Aby nastpi ruch membrany pod wpywem zmiennego pola magnetycznego cewki musi upyn troch czasu, jest to potgowane przez spryste waciwoci powietrza. W dodatku rzadz tym skomplikowane procesy sprzone z przesunieciami fazowymi. Wane aby nie przesadza ze strojeniem jeli chodzi o dolne pasmo czstotliwoci. Im nisze strojenie tym niestety wolniejsza praca gonika, wiksze opnienia. Co w przypadku kina domowego jeszcze by przeszo, na estradzie lub prbie ju nie przejdzie.

Rozbienoci midzy programami symulacyjnymi a rzeczywistoci.

W wielu przypadkach okazuje si, ze gonik wrzucony do obudowym wyliczonej przez program na przykd WinISD, dla ktrej charakterystyka powinna by liniowa na dole, okazuje si, e tak nie jest. Bierze sie tak z przekonania, e to co jest na wykresie podawanym przez ten program jest wite. Programy podaj na wykresie wpyw parametrw obudowy na zmiane charakterystyki gosnika podanej przez producenta na przykad podany wczeniej:


Jego parametry to: fs=50Hz, Qes=0,57, Qms=5,82, Qts=0,52, VAS=114,7litra

Wyliczone przez podany wczesniej wzr EBP wynosi 88 co jakby desygnuje ten gonik do obudowy Bas Refleks.

Rzeczywisto contra symulacja

ZACHOWANIE W OBUDOWIE ZAMKNITEJ

Na powyszym wykresie kolorem granatowym, podano typowy przebieg charakterystyki podanej przez program symulacyjny. Jest to maa obudowa zamknita 32 litry. Kolorem turkusowym oznaczono rzeczywist charakterystyke gonika w obudowie BR. Jak wida w rzeczywistoci pasmo przy -3dB koczy si w 100Hz a pasmo zakadane symulacyjne pokrywa si z realnym. Co oznacza e robienie obudw zamknietych, nie wentylowanych, po pierwsze jest prostsze a po drugie otrzymujemy pewniejsze zejcie, mniejsze opnienia i dodatkowym atutem jest to, e czy to 30 litrw czy 50 litw duego bldu nie bdzie. Obudowa zamknita ma stabilniejsze parametry dla ronych wielkoci obudowy. Wnioskujc z wykresu wida od razu, ze w rzeczywistoci tumienno gosnika realnego jest duo wiksza cni takiego z wykresu.

Rzeczywisto contra symulacja

ZACHOWANIE W OBUDOWIE WENTYLOWANEJ

Kolorem niebieskim oznaczono charakterystyke gonika w obudowie BR, zaleconej przez program symulacyjny - 157 litrw (o jaka wielka!) strojona na 41 Hz. Tylko popatrzcie jakie idealne ksztaty. Charakterystyka lekko opada i uzyskujemy 40Hz przy -3dB i a 35Hz przy -6 dB.

Kolorem fioletowym widzimy nag prawd: zejcie przy -3dB wykres przecina si w 90Hz a -6 dB 50Hz. Jak wida lepiej polega na sobie ni na programie.

Teraz ju mona tylko dolac do oliwy do ognia programom symulacyjnym: Kolorem zielonym ukazano zejcie wg symulacji czyli 70Hz, dalej jest to wicej niz na wykresie jasnobrzowym 85Hz, ale mimo, i obudowa jest mniejsza, to wykres jasnobrzowy w mniejszej obudowie 80litrw (dwa razy mniejszej niz polecana przez program) i strojeniu 70Hz, jak wida gonik schodzi niej ni 90Hz o 5 Hz, nie jest to duo, ale Eminence Beta 12 to specyficzny gonik o maym skoku membrany, przy innym goniku, przy wikszych skokach membrany rozrzut zej w przypadku rnych wielkoci obudowy i ronych tunelw midzy charakterystykami idealnymi a z udziaem charakterystyki gonika mgby by o wiele wiskzy!

Sztuczki kruczki otworw BR

To jak wielki i jak dugi jest otwr rezonansowy zalezy od wielu czynnikw. Kazdy przecie wie, e BR to rura lub kwardat wycity w obudowie, skierowany od krawdzi kolumny do rodka. O pewnej rednicy i o dugoci (wikszo ludzi zapomina o niej). Wewntrz takiej rury lub rur zachodzi rezonans Helmholtza, ktry podbija pewne pasmo czstotliwosci w dolnych partiach pracy gosnika basowego. Tak oto mona w skrcony sposb pokazac co sie dzieje z czestotliwosci otworu, gdy bedziemy zmienia parametry otworu:

1. Wyduenie rury czy tez otworu liczonego od krawdzi zewntrznej obudowy do koca rury wewntrz czy te koca otworu prostoktnego wewntrz obudowy powoduje zmniejszenie czstotliwoci rezonansowej otworu. Skrcenie - zwikszenie czstotliwoci - tracimy pasmo u dou.

2. Poszerzenie otworu rezonansowego niesie za sob zwikszenie czestotliwoci rezonansowej, tracimy pasmo czestotliwoci u dou. Jeli bdziemy zmniejsza otwr do pewnych granic czstotliwos rezonansowa spadnie, bdziemy mieli gbsze pasmo. Stosowanie zbyt wskich otworw powoduje swisty powietrza

3. Dwa otwory rezonansowe o tych samych czstotliwociach rezonansowych, a ronych rednicach maj odpowiednio wielkie dugoci. Im wiksza rednica tym wiksza dugo.

4. Zwikszenie iloci otworw rezonasnsowych niesie za sob konieczno wyduenia kadego z nich nawet o kilka razy.

5. Im wikszy przekrj otworu BR tym mniejsze wisty z otworu.

6> Zwikszenie obudowy pozwala na skrcenie otworw BR na dan czstotliwos. W maej obudowie strojenie 50Hz moe by wykonane bardzo dugim BR, a w 150 litrach bardzo krtkim.

Jak zbudowac BR na dan czstotliwo

Trzabe skorzysta z jednego z dwch wzorw: Wzr pierwszy odpowiada otworowi o przekroju koowym o danej rednicy. Drugi wzr odnosi si do przekrojw innych ni okrgych, gdzie wystarczy poda pole otworu, drugi wzr jest uniwersalny.

Gdzie:
Dv = rednica wewntrzna otworu (portu) (cm) Fb = czstotliwo rezonansowa wybrana przez nas (Hz) Vb = wielkos obudowy wybrana przez nas (litry) Lv = Dugo otworu obliczona (cm) Np = ilo otworw S = pole przekroju otworu

Oba wzory nie uwzgldniaj poprawek zwizanych z korekcj na kocu otworu

INSTRUKCJA OBSUGI WINISD BETA: przydatne przy BR.
 Facebook Twitter Email More..

Komentarze i pytania

Gitara | Wzmacniacz |Przedwzmacniacz | Gitara basowa | Pickup | Lutnik | Glosniki